ლიმფური კვანძები ლიმფური სისტემის ნაწილი და იმუნური სისტემის მნიშვნელოვანი კომპონენტია. იმის გასაგებად, როდის და რატომ დიდდება ისინი, უნდა ვიცოდეთ, რა არის ლიმფური სისტემა, რისგან შედგება და რა როლს ასრულებს ადამიანის ორგანიზმში.

ლიმფური სისტემა სისხლის მიმოქცევის სისტემის ნაწილია. ლიმფურ კვანძებთან ერთად მისი მნიშვნელოვანი კომპონენტებია ლიმფური წნულები, ლიმფური ძარღვები და ლიმფოიდური ორგანოები, რომლებშიც ლიმფოციტები წარმოიქმნება. ლიმფური ძარღვები მთელ სიგრძეზე მიუყვება სისხლძარღვებს და მთელ ორგანიზმს მოიცავს. მათი მთავარი დანიშნულება სხეულში ლიმფის მიმოტანაა. ლიმფა გამჭვირვალე სითხეა, რომელიც ძალიან ჰგავს სისხლის პლაზმას. ის შედგება კაპილარებიდან გამოჟონილი სისხლისგან, უჯრედშორის სივრცეში არსებული ჭარბი სითხისა და ნივთიერებათა ცვლის პროდუქტებისგან, რომლებიც უჯრედშორისი სივრციდან იქვე მდებარე ლიმფურ კაპილარებში შედის. ლიმფის მთავარი ფუნქციაა ქსოვილებიდან ნივთიერებათა ცვლის ზოგიერთი პროდუქტის გამოტანა, კაპილარებიდან გადმოსული პლაზმის ცილების სისხლის მიმოქცევის სისტემაში დაბრუნება, ორგანიზმში წყლის გადანაწილება და ბაქტერიებისა და სხვა პათოგენური მიკროორგანიზმების ლიმფურ კვანძებამდე მიტანა, სადაც მათი უვნებელყოფა ხდება.

ლიმფური კვანძები ერთმანეთს ლიმფური ძარღვებით უკავშირდება. ამ ძარღვების მეშვეობით, როგორც ვთქვით, ლიმფა შედის ლიმფურ კვანძებში, სადაც ის იფილტრება, პათოგენური ორგანიზმებისგან იწმინდება და ლიმფური ძარღვების მეშვეობით კვლავ სისხლის მიმოქცევის წრეში ბრუნდება.

დიალოგი- ფსიქოთერაპიის სახლი

ლიმფური კვანძები ლობიოს ფორმის ლიმფოიდურქსოვილოვანი წარმონაქმნებია, რომლებიც, როგორც ვთქვით, მთელ სხეულშია განლაგებული, ზოგი – ზედაპირულად, კანთან ახლოს, ზოგი კი ღრმად. ხელით მოსინჯვისას ნორმალურ კვანძებს ვერ შევიგრძნობთ, მაგრამ როდესაც ლიმფური ძარღვებით მათში შესული ლიმფა პათოგენურ მიკროორგანიზმებს, ვირუსებს, ბაქტერიებსა თუ სიმსივნურ უჯრედებს შეიცავს, მათ უვნებელსაყოფად გამოთავისუფლდება ლიმფოციტები – იმუნური სისტემის უჯრედები, რომლებიც ორგანიზმისთვის უცხო, პათოგენურ აგენტებს ებრძვის. სწორედ იმუნური უჯრედების გამოთავისუფლება და აქტიურობა იწვევს კვანძების გადიდებას, ამიტომ ლიმფადენოპათია თითქმის ყოველთვის ორგანიზმში მიმდინარე ვირუსულ თუ ბაქტერიულ ინფექციასთან ან სიმსივნურ პროცესთან ასოცირდება. როდესაც პათოლოგიური პროცესი უკან იხევს, ლიმფური კვანძებიც თავდაპირველ ზომას უბრუნდება, თუმცა შესაძლოა, დაავადების უკუგანვითარების შემდეგაც დიდხანს დარჩეს შეშუპებული ან გამკვრივებული, ან დაუბრუნდეს თავდაპირველ ზომას, მაგრამ სიმკვრივე შეინარჩუნოს და ხელით გასინჯვისას იგრძნობოდეს.

ლიმფური კვანძების შეფასებისას დიდი მნიშვნელობა აქვს ადამიანის ასაკს, რადგან კვანძების ნორმალური ზომა ასაკთან ერთად იცვლება. სქესობრივ მომწიფებამდე ლიმფური ქსოვილი დროდადრო იზრდება, ამიტომ ოთხიდან რვა წლამდე ასაკის ბავშვებისთვის გადიდებული ლიმფური კვანძები ხშირად ნორმაა. გადიდებულად მიიჩნევა ერთ სანტიმეტრზე დიდი ზომის კვანძი. ყველაზე ხშირად დიდდება კისრის, ნიკაპქვეშა, ყბისქვეშა, იღლიისქვეშა და საზარდულის ლიმფური კვანძები. კვანძების დიდი ჯგუფია განლაგებული გულმკერდსა და მუცელშიც. მათი დანახვა შესაძლებელია რენტგენის ან კომპიუტერული ტომოგრაფიის საშუალებით.

 

ადგილმდებარეობა განსაზღვრავს მიზეზს

გადიდების მიზეზის დადგენაში ხშირად ლიმფური კვანძის ადგილმდებარეობა გვეხმარება. მაგალითად, კეფის კვანძების გადიდება უმეტესად თავის კანის ადგილობრივ ინფექციაზე მიუთითებს, კისრის კვანძები შესაძლოა ზედა სასუნთქი გზების ვირუსული ინფექციის, სტრეპტოკოკული ფარინგიტის, ინფექციური მონონუკლეოზის, მწვავე ბაქტერიული ლიმფადენიტის, წითელას, წითურას, ტოქსოპლაზმოზის ან ტუბერკულოზის დროს გადიდდეს, ყბისქვეშა ლიმფური კვანძები, წესისამებრ, კბილებსა და პირის ღრუში არსებული ინფექციური პროცესის დროს დიდდება, იღლიის ფოსოში არსებული ლიმფური კვანძების გადიდება უმეტესად სარძევე ჯირკვალში მიმდინარე ანთებითი პროცესის, ადგილობრივი ინფექციის, იმუნიზაციის შემდგომი რეაქციის, ჰიდრადენიტის, იუვენილური რევმატოიდული ართრიტის ნიშანია, ლავიწზედა ლიმფური კვანძების გადიდება კი ავთვისებიანი პროცესის ვარაუდის საფუძველს გვაძლევს.

მწვავე ვირუსული რესპირაციული ინფექციის დროს ზოგჯერ რამდენიმე ჯგუფის ლიმფური კვანძები დიდდება, ვითარდება გენერალიზებული ლიმფადენოპათია, რაც ორგანიზმში ვირუსის შეჭრის შედეგად განვითარებული ჭარბი იმუნური პასუხის შედეგია.

თუ შეამჩნიეთ ყბისქვეშა, კისრის, კეფის, იღლიისქვეშა ან საზარდულის ლიმფური კვანძების გადიდება და, ამასთან ერთად, ზემოთ ჩამოთვლილი სიმპტომები, მიმართეთ პედიატრს.

ლიმფადენოპათია ორგანიზმის ნორმალური პასუხია ინფექციასა თუ სხვა დაავადებაზე. გართულებებმა შესაძლოა თავი იჩინოს, თუ დაგვიანდა მისი გამომწვევი პათოლოგიური პროცესის – ინფექციისა თუ ავთვისებიანი დაავადების – მკურნალობა. ასე რომ, ყურადღებით იყავით, რათა მოსალოდნელი გართულებები თავიდან აიცილოთ.

 

მასალა მომზადებულია ჟურნალი ავერსის მიხედვით

მოამზადა: ნათია ხარბედიამ